Over het algemeen is de basis voor het voorkomen van een depressie het goed kennen van jezelf. Hoe je denkt, reageert, wat je voelt, wat je waarden & normen zijn en vooral wat je grenzen zijn. De kans dat iemand, die zichzelf onvoldoende kent (ongeacht de oorzaak hiervan) op termijn een depressie ontwikkeld is dan ook aanwezig. Dit artikel gaat vooral in op het ontstaan van een depressie door het onvoldoende doorlopen van de adolescentiefase. 

Het leren kennen van jezelf begint tijdens de adolescentiefase (pubertijd). Dat is het moment waarop de identiteit wordt gevormd en jij jezelf leert kennen. De adolescentiefase is een fase van experimenteren en ontdekken, maar vooral ook een fase van reflecteren. Voor je pubertijd reflecteer je vooral aan je opvoeders, tijdens de pubertijd wordt er ook gereflecteerd met individuen buiten het gezin. Ook ben je zoekende naar een rolmodel om je daarmee te kunnen identificeren. Dit alles wordt ook wel het proces van identiteitsontwikkeling genoemd, je bent op zoek naar jouw identiteit. De ouders hebben een zeer belangrijke rol tijdens de adolescentiefase van het kind, namelijk dat zij de adolescent enerzijds steunen in dit proces en anderzijds de vrijheid geven om zichzelf te ontwikkelen. Daarbij speelt ook mee dat de ouders accepteren dat het kind zich aan het onthechten is. Onthechting hoort bij een normale ontwikkeling en is gezond voor de ontwikkeling van het kind. Als de adolescentiefase goed verloopt dan leidt dit tot een evenwichtige en gezonde identiteit waarbij het kind zichzelf goed kent en weet waar zijn grenzen liggen. De kans dat een kind op latere leeftijd een depressie dan wel een andere vorm van psychische problematiek ontwikkeld is klein. 

Het wordt een ander verhaal wanneer het kind de adolescentiefase onvoldoende doorloopt met als gevolg onvoldoende identiteitsontwikkeling en daarmee vooral, het onvoldoende kennen van jezelf en je eigen grenzen. Individuen die een burn-out hebben gehad, wat gepaard gaat met een depressie, geven niet voor niets aan aan ‘het beste wat mij is overkomen’. Dit wordt gezegd doordat zij tijdens de burn-out, onbewust, de adolescentiefase en daarmee de identiteitsontwikkeling (weer) zijn doorlopen met als doel het leren kennen van jezelf en je grenzen. Het ontstaan van een depressie heeft over het algemeen te maken doordat je deze fase niet hebt doorlopen en je jezelf eigenlijk onvoldoende kent waardoor jij je grenzen ook niet hebt kunnen aangeven, want je kent je eigen grenzen niet. Vandaar dat er ook wordt aangegeven dat de draagkracht en de draaglast uit balans zijn en daarmee dat jij je eigen emotionele grenzen hebt overschreden, want dat is waar het om gaat; de emotionele grens. Om eerlijk naar jezelf toe te zijn, heb je eigenlijk al een hele lange tijd het gevoel niet te weten wie je bent of anders het ervaren van een gevoel van leegte. Je doet de dagelijkse dingen, omdat dat hoort en van jou wordt verwacht, maar in hoeverre jij dit leuk vindt daar wordt niet bij stilgestaan. Het gevoel dat er ‘iets’ mist in je leven. 

Onze algemene ervaring bij depressies is dat cliënten, weinig tot onvoldoende steun en vrijheid van de opvoeder(s) hebben ontvangen tijdens deze fase dan wel opvoeder(s) die door de eigen psychische problematiek de onthechting niet hebben toegestaan. Ook dat het kind werd ‘verplicht’ om te acteren en te zijn zoals de opvoeder(s) zelf zijn dan wel te dienen als verlengstuk van de ouder, allen uit angst voor ‘onthechting’ van het kind. Uiteraard kan dit ook een kant opgaan dat het kind in twee werelden gaat leven; thuis en buiten. In ‘positieve’ gevallen kan het voorkomen dat het kind deze fase alsnog doorloopt, echter niet bespreekt met de opvoeder(s), maar bijvoorbeeld met een mentor, let wel de steun van de opvoeder(s) blijft ontbreken. In negatieve gevallen dat het kind een verstoorde identiteit ontwikkeld (‘probleemkinderen’) en dit op termijn leidt tot verschillende psychische problematiek. Het ontwikkelen van een depressie op latere leeftijd (en ook tijdens de adolescentiefase) is aanwezig indien deze fase onvoldoende is doorlopen, dan wel geblokkeerd wordt door de opvoeder(s). 

Onze cliënten die met een depressie kampen komen bij ons in eerste instantie binnen waarbij zij aangeven ‘dat de reden dat zij zich zo voelen’ komt door; partner, werk, familie en daarmee extern is georiënteerd. Of je nu in een narcistische relatie zit, het niet kunt vinden met je collega’s op het werk of regelmatig in de clinch ligt met je familie, de basis ben jij. De vraag is vooral; hoe het kan dat dit gebeurd en daarmee hoe ga jij hier zelf mee om? Hoe reageer jij hierop? Waar komt dit vandaan, wat is de oorzaak hiervan? Een slag dieper; waarom forceer jij jezelf, emotioneel, tot iets wat je eigenlijk niet wilt dan wel niet (kunt) accepteren. Waarom sta jij toe dat anderen stelselmatig jouw grens overgaan? Stilte. De (emotionele) grens is niet iets waar over wordt nagedacht dan wel dat men zich realiseert dat ook zij een grens (mogen) hebben en niet altijd alles hoeven te accepteren. Feitelijk worden er emotionele grenzen overgegaan en natuurlijk speelt de manier waarop jij denkt en acteert een belangrijke rol. 

Eindstreep; onze cliënten hebben de adolescentiefase onvoldoende doorlopen met als gevolg dat de identiteit eveneens onvoldoende is ontwikkeld vandaar ook; ik weet niet wat mijn grenzen zijn of anders ‘weet ik niet’ zo ben ik altijd geweest (meest gehoorde); ben jij altijd zo geweest of werd er van jou verwacht dat je zo moest zijn? Bewustwording van jezelf, je karakter, je grenzen, je manier van denken en het alsnog doorlopen van de adolescentiefase is een start om een depressie te voorkomen (uitzonderingen daargelaten) dan wel om er aan uit te komen.   

Aanmelden Zoom Psychologie

Aanmelden Artikels

About Author