Categorie: Complex trauma, ontstaan & gevolgen

Home / Categorie: Complex trauma, ontstaan & gevolgen

Complex trauma ontstaat veelal door structurele verwaarlozing in de kind – en/of jeugdjaren. De opvoeders verwaarlozen stelselmatig de behoeftes van het kind en onthouden het kind van liefde, aandacht, waardering en troost. Dit wordt ook wel emotionele mishandeling genoemd. Naast deze variant bestaat ook de fysieke mishandeling waarbij het kind fungeert als boksbal voor de opvoeder(s). Centraal in een dergelijke opvoeding is dat het kind wordt ingezet voor de invulling van de behoeften (leegtes) van de opvoeder(s). Dit kan verschillende vormen aannemen, zoals; emotioneel zorgen voor de opvoeder(s), fungeren als vriend/vriendin voor de opvoeder(s) en diens problemen, je best doen om ruzie tussen de opvoeder(s) te voorkomen (bliksemafleider) en/of dienen als boksbal. Waar het op neerkomt is dat je niet jezelf mocht zijn, je hebt gediend voor de leegtes van je opvoeder(s) en je bent onthouden van een gezonde ontwikkeling.

Op latere leeftijd leidt dit tot verschillende problematiek waarbij veelal de volgende diagnoses worden gesteld; PTSS, borderline, hechtingsstoornis, ADHD, chronisch depressief, angststoornis, vermijdende/afhankelijke persoonlijkheidsstoornis, niet anders omschreven persoonlijkheidsstoornis en dit rijtje kan nog verder aangevuld worden. Complex trauma is een term die niet is opgenomen in de DSM en wordt derhalve ook niet gehanteerd, echter dekt deze term wel de volledige lading. Chronische traumatisering tijdens de kind – en/of jeugdjaren leidt tot een complex trauma. Complex doordat de betrokkene, met zichzelf, ontzettend veel hinder ervaart, doordat de betrokkene voortdurend getriggerd kan worden. Het kan zelfs zo zijn dat er verschillende triggers tegelijk worden geactiveerd. De triggers worden op gevoelsniveau geacteerd en daarmee iedere keer dat een betrokkene onbewust ‘iets’ ervaart, wat doet herinneren aan vroeger, er sprake kan zijn van herbeleving. Dit kan zelfs het geval zijn als de betrokkene zich begeeft in een drukke omgeving met veel mensen. Een dergelijke omgeving is voor de betrokkene onoverzichtelijk, wat kan leiden tot een onveilig gevoel (angst) en er een trigger geactiveerd kan worden. Cliënten binnen onze praktijk geven over het algemeen ook aan dat ze een drukke omgeving niet zo fijn vinden. Waar het op neerkomt is dat de betrokkenen net zoals vroeger altijd overzicht (controle) willen op de omgeving om eventuele gevaren goed in te kunnen schatten.

Verwaarloosde individuen hebben zeer sterke voelsprieten (antennes). Deze antennes staan continu aan, wakend en alert voor mogelijk gevaar. Dit was destijds ook nodig om te overleven, want destijds behoorde de betrokkene ‘het kind’ te waken en zichzelf te beschermen. Deze overlevingsstrategie was toen nodig, maar nu, nu ‘het kind’ volwassen is geworden werkt het belemmerend. Dit is niet iets waar de betrokkene zich daadwerkelijk bewust van is dan wel iets wat zomaar ‘uitgezet’ kan worden. Cliënten binnen onze praktijk herkennen de antennes en geven in beginsel aan ‘dit is hoe ik ben’ of anders ‘ik ben gewoon gevoelig’. In beginsel denken zij dat dit deel uitmaakt van de eigen persoonlijkheid, maar later wordt gerealiseerd dat dit gekoppeld is aan de traumatisering.

Doordat de antennes continu ‘aan’ staan kan de betrokkene stelselmatig getriggerd worden, zonder dat de betrokkene zich bewust is van dit proces. Stel je nou voor dat je tijdens je jonge jaren niet serieus werd genomen, niet werd gewaardeerd, buiten werd gesloten, gecommandeerd werd, negatieve kritiek ontving. De kans dat jij hier op volwassen leeftijd gevoelig voor bent is aanzienlijk groot en doordat jouw antennes continu ‘aan’ staan is dit hetgeen wat je onbewust, in contact met (nieuwe) mensen of binnen (nieuwe) omgevingen (als eerste) ‘scant’. De kans dat jij bij een minimale ‘herkenning’ (gevaar) wordt getriggerd is eveneens groot. Dit is iets wat automatisch in werking treedt en waar je weinig controle op hebt, mits jij je hier bewust van bent natuurlijk.

Belangrijk is dat jij je bewust wordt van je triggers en alvorens hierin schiet, jezelf, door bewustwording ‘terug’ kunt zetten. In het verlengde gaat het erom dat je leert om je antennes ‘uit’ te zetten en dat deze alleen worden geactiveerd als er daadwerkelijk sprake is van ‘gevaar’. Natuurlijk speelt hierbij ook het aspect vertrouwen een grote rol bij. Het is volstrekt logisch dat jouw vertrouwen in de ander of in de wereld is beschadigd. Dit is common sense, want als jij het basisvertrouwen van nota bene je opvoeder(s) hebt gemist, de mensen op wie je altijd terug zou moeten kunnen vallen, hoe kan je dan ooit nog een ander vertrouwen? Dit betekent niet dat je dit niet kunt leren, het is wel degelijk mogelijk om anderen te leren vertrouwen.

En de trauma de triggers? De kans dat je volledig hersteld van je trauma is helaas niet haalbaar, daarvoor zit het te diep verankerd, maar wat wel kan is leren om het effect van de trauma te verminderen, hoe? Door inzicht te verkrijgen in jezelf, in je eigen denken en daarmee je gedrag, door verbanden te leggen met het verleden, door het aannemen van nieuwe denkpatronen. Bovenal door het herkennen van je triggers en jezelf op tijd terug te ‘zetten’. Op lange termijn zal het aannemen van de nieuwe denkpatronen ervoor zorgen dat je antennes alleen ‘aangezet’ worden als er ook daadwerkelijk sprake is van gevaar en daardoor zullen de triggers ook afnemen. Dit betekent nogmaals niet dat je volledig kan herstellen, want de kans dat je terugvalt is mogelijk, vooral als je in een situatie terecht komt die ongezond voor je is. Derhalve is het dan ook belangrijk om ervoor te zorgen dat je altijd voor jezelf de juiste keuzes blijft maken en bewust blijft leven. Met juiste keuzes wordt bedoelt; weten wat goed voor je is. Hoe weet je dat iets goed voor je is? Door je te ontdoen van vrijwel alles wat een negatief effect op jou heeft en jezelf te (her)ontdekken, ja het is mogelijk.

Noot; een narcistische opvoeding leidt in vele gevallen tot complexe trauma.

Aanmelden Zoom Psychologie

Aanmelden Artikels