Waarschijnlijk heb je al ontzettend veel informatie gelezen over de narcistische partner. De insteek van dit artikel is niet om een opsomming te geven over ‘hoe slecht’ een narcist is of wat de kenmerken van een narcist zijn, maar vooral het begrijpen van wat er aan de hand is, het bieden van inzicht opdat jij er aan uit kunt komen.

De alarmbellen zijn vaak genoeg afgegaan, rationeel weet je dat jouw partner niet goed voor je is, echter wordt je ratio overheerst door de sterke emoties die je voor hem ervaart. De emotie waarbij je denkt dat het houden van is, terwijl de emotie niets anders is dan een leegte die jij in jezelf, met jezelf ervaart. Angst voor het alleen zijn, angst dat je nooit meer een partner kunt vinden, angst dat je het financieel alleen niet kunt redden. Een slag dieper; in afwachting totdat jouw partner jou de liefde, aandacht, waardering en erkenning en daarmee de affectie geeft die jij in je kind – en/of jeugdjaren hebt gemist.

De verwaarlozende opvoeder(s) die jou emotioneel en/of fysiek mishandelden dan wel de narcistische opvoeder(s), dat is hetgeen wat direct (en alleen) wordt gelieerd als er wordt gesproken over affectieve verwaarlozing. Het is niet zo zwart-wit. Wij hebben cliënten met een narcistische partner gekend die in beginsel aangaven dat de opvoeding thuis ‘prima’ was verlopen. Na dieper graven werd opgemaakt dat zij zijn onthouden van affectie en dit verwarden met praktische dan wel materiële zaken. Om een voorbeeld te geven; dat jouw opvoeder(s) regelmatig thuis waren, praktisch goed voor jou zorgden en jij niets tekort kwam (materie) wil niet zeggen dat er ook sprake was van affectie. Het is cruciaal dat een kind liefde, aandacht, waardering en erkenning krijgt door bijvoorbeeld het kind te knuffelen, te vertellen hoeveel je van het kind houdt, door aan te geven dat je trots bent op het kind, aandachtig te luisteren naar het kind etc. Dit alles valt onder affectie. Dat jouw opvoeder(s) jou naar alle pretparken van Nederland hebben gebracht wil niet zeggen dat er ook sprake was van affectie. Genoemde cliënten gaven allen aan, maar ik ben niet mishandeld noch emotioneel noch fysiek en ze zijn nooit slecht voor mij geweest. Je hoeft niet zichtbaar mishandeld te zijn dan wel ‘slechte’ ouders te hebben gehad om te spreken van affectieve verwaarlozing. De ouders hebben dit zelf ook niet altijd in de gaten en dat doordat zij zelf ook opvoeder(s) hebben gehad waarbij de affectie ontbrak.

Het tekort aan affectie leidt tot een leegte en die leegte betreft de liefde, aandacht, waardering en erkenning die je hebt gemist in je kind – en/of jeugdjaren. Zonder dat jij je er daadwerkelijk bewust van bent, blijf je zoekende om die leegte op te vullen en dit kan verschillende vormen aannemen; het helpen van anderen en het klaarstaan voor anderen (ten koste van jezelf), jezelf verliezen in het werk (carrière-driven), hoogste studies willen behalen, materieel goed voor elkaar hebben, reizen zo vaak als dat je kan, veelvuldig het aangaan van relaties die niet goed voor je zijn (omdat je niet alleen wilt zijn) en ook vooral het willen ‘genezen’ van de partner. Het is dus opvallend dat betrokkenen, bij een tekort aan affectie door de opvoeder(s) dit ‘gat’ en daarmee de leegte blijvend proberen op te vullen om alsnog die liefde, aandacht, waardering en erkenning te kunnen ontvangen. Wellicht dat het je ook bekend in de oren klinkt als we het hebben over het ‘gevoelig’ zijn. Dat is ook niet vreemd, die gevoeligheid komt eveneens voort uit het tekort, die gevoeligheid waarbij je empathie voor anderen geen grenzen kent is de hoop dat je alsnog de affectie krijgt waar je zolang op wacht en dit blijft zich herhalen totdat je dit doorbreekt.

De reden dat jij je juist aangetrokken voelt tot een narcistische partner is in eerste instantie, omdat jij op gevoelsniveau herkenning hebt en daarmee dus een sterke ‘aantrekking’ voelt. Deze partner herinnert jou aan het gevoel wat je destijds thuis ook voelde, waar jij je wellicht niet altijd bewust van bent geweest. Het gevoel van affectieve verwaarlozing, dat is hetgeen wat je voelt. Doordat het gevoel en daarmee de aantrekking zo sterk is, denk je dat het liefde is, denk je dat je liefde voelt. Wat er onbewust gebeurd is dat je, je partner gevoelsmatig gelijk stelt aan je opvoeder(s) en daarmee het onbewust herhalen van het patroon van vroeger. Met het patroon wordt bedoelt; alles aan doen om liefde, aandacht, waardering en erkenning te krijgen van je ouders, dus onbewust van je (narcistische) partner. Zonder dat je het in de gaten hebt verval je weer in een oud patroon en zul jij er daarom ook alles aan doen om die affectie hoe dan ook te verkrijgen. Wat uiteraard ook een rol speelt is de liefde, aandacht, waardering en erkenning die je van de narcistische partner in beginsel ontvangt. Deze voelt namelijk feilloos aan wat jouw tekortkomingen zijn en speelt daar dan ook op in. Eigenlijk herkent ook hij op gevoelsniveau een ‘aantrekking’, zijn gemis is exact hetzelfde als jou gemis, alleen is de inhoud van het gemis anders. Hij is vooral zoekende naar een sterke ‘moeder’ die voor hem zorgt en jij bent zoekende naar affectie die je hebt gemist. Let wel; het verschil is dat hij zoekt naar iemand (moeder) die onvoorwaardelijk van hem houdt en alles voor hem over heeft en jij bent op zoek naar liefde, aandacht, waardering en erkenning, dit zijn twee verschillende zaken. Ook hij heeft dus een patroon die hij herhaalt en jij ook. Het grootste verschil is dat jij empathie hebt, beschikt over zelfreflectie en daarnaast een geweten hebt. Belangrijk om te weten is dat hij juist ‘valt’ (aantrekking) op sterke en onafhankelijke vrouwen, omdat hij in zijn kind – en/of jeugdjaren te maken had met een moeder die emotioneel vooral afhankelijk was van hem. Doordat hij dus te maken had met een emotioneel afhankelijke moeder waarbij de rollen waren omgedraaid is hij nu dus juist op zoek naar een sterke en onafhankelijke vrouw (moeder) die er voor hem is. Op onbewust niveau vervul jij daarom ook de rol van zijn moeder en hij vervult voor jou onbewust de rol van je opvoeder(s) en in het bijzonder vaak die van je vader. Er bestaat namelijk een kans dat hij een soortgelijk karakter heeft als je vader. Dus het verbreken van de relatie is gelijk aan het verbreken van de relatie met je opvoeder(s) en in het bijzonder dus met je vader (let wel dit hoeft niet altijd alleen je vader te zijn). Jij hoopt en hij hoopt dat jullie beiden elkaar geven wat jullie zo nodig hebben.

In het begin van de relatie wordt je overladen door liefde, aandacht, waardering en erkenning of anders juist niet en wacht je af, omdat je er van ‘overtuigd’ bent dat dit wel zal gebeuren, zolang jij maar je best blijft doen. Op den duur wil jij ook wat terug en daarmee dus liefde, aandacht, waardering en erkenning, omdat je zo goed voor hem zorgt en er altijd voor hem bent, wat ook vrij normaal is in een gezonde relatie. Alleen, het maakt niet uit wat je doet, je krijgt het niet, mits je dreigt om de relatie te verbreken, dan wordt er ‘even’ mooi weer gespeeld en zodra je bent overtuigd is het een herhaling van facetten. Het punt is dat hij alleen maar een moeder wil die onvoorwaardelijk van hem houdt, voor hem zorgt en alles voor hem doet. Realiseer; een moeder doet alles voor zijn kind, ongeacht, dat is dus precies hoe hij het ziet en hoe hij het wilt. Het teruggeven van liefde, aandacht, waardering en erkenning, zie het zo; stopt een moeder met het geven van liefde, zorgen voor zijn kind als dit niet wederkerig is, nee (in gezonde situaties, nee), dus dat is ook wat hij van jou verwacht; alles geven en je mag niets terug te verwachten.

De narcistische woede waar je ook regelmatig over leest is niets anders dan dat de ingehouden en opgekropte woede (gericht aan de moeder) op jouw wordt geprojecteerd. Zijn boosheid, zijn agressie, zijn manipulaties, zijn vernederingen zijn allemaal gericht op zijn moeder en niet op jou. Onbewust is hij in gevecht met zijn moeder, maar wordt het geuit op jou, vooral als jij weigert om iets voor hem te doen dan wel niet (meer) voor hem zorgt (in zijn gevoel; mijn moeder houdt niet onvoorwaardelijk van mij) of als je ook maar enigszins kritiek geeft (in zijn gevoel; jij hebt mij al onthouden van liefde, jij hebt mij al beschadigd, niet opgevoed en nu durf jij mij ook nog eens kritiek te geven, gericht op zijn moeder). Naast het feit dat hij zijn woede heeft ingehouden en opgekropt heeft hij ook een beeld van zichzelf gecreëerd en daarmee het beeld van wie hij wil zijn, maar die hij in werkelijkheid niet is. Het beeld en daarmee ‘de identiteit’ is gecreëerd in de kindertijd, in de periode dat zijn moeder er niet voor hem was, hij had die ‘identiteit’ nodig om staande te blijven, het is dus niets anders dan een overlevingsstrategie die hij tot de dag van vandaag in stand houd en ook moet houden. Doordat hij zich vast heeft gehouden aan een zelf gecreëerde ‘identiteit’ om te ontvluchten van de realiteit en doordat er eveneens sprake was van verwaarlozing heeft hij zijn eigen werkelijke ik niet kunnen ontdekken. De eigen ‘ik’ is opzij gezet, op de dag dat hij zijn nieuwe ‘identiteit’ had gecreëerd. De eigen ‘ik’ was niet ok (voortkomend uit de verwaarlozing), want van de eigen ‘ik’ werd niet gehouden. Wat gebeurd er als de gecreëerde ‘identiteit’ wegvalt? Wie is hij dan? Gegeven is dat de eigen ‘ik’ nog een kind is en deze emotioneel niet is ontwikkeld. Het is blijven steken vanaf het moment dat de eigen ‘ik’ werd vervangen door de nieuwe ‘identiteit’. Feitelijk heb je tijdens de woede-uitbarstingen te maken met het kind, de ‘ik’ van het niet-ontwikkelde kind, het kind wat zichzelf als niet ‘ok’ ziet. Het is het kind wat heftig reageert, want zou de zelf gecreëerde ‘identiteit’ en waar zo hard aan wordt gewerkt om het staande te houden, zo heftig reageren? Dus, zou de ‘identiteit’ die hij (vooral) buiten presenteert heftig reageren, nee. Zou hij vanuit die ‘identiteit’ al zijn narcistische symptomen bloot leggen, nee, want hij weet, dat het buiten niet geaccepteerd zou worden. Let wel; hij vertoont zijn ware aard alleen aan diegene die hem nodig hebben, dus afhankelijk van hem zijn. Logica; zou een volwassene die in balans is met zichzelf of anders een volwassene die emotioneel is ontwikkeld dan wel een geweten heeft, zich kunnen gedragen als de narcistische partner, nee. Dus feitelijk heb jij in al zijn uitingen te maken met een klein kind. Met het kind wat is gestopt met ontwikkelen en uiteraard het kind die regelmatig zijn opgekropte woede moet (!) ventileren. Let wel; dat hij dit moet, wil niet zeggen dat jij vanuit je empathisch vermogen hier begrip voor behoort op te brengen en daarmee het te accepteren in het kader van ‘maar hij kan er niets aan doen’; niet jouw probleem.

Wat jij dus zoekt zul je nooit van je narcistische partner kunnen ontvangen. Sterker nog op het moment dat je het wel krijgt, is hij niet meer interessant voor je, want dan is de ‘spanning’ (onrust) er niet meer. Zolang jij je eigen leegtes, zelf, niet vervuld blijf je (onbewust) op zoek naar die ‘spanning’ waarvan jij denkt dat het ‘liefde’ is. In werkelijkheid is het niets anders dan de spanning van ‘toen’, je jongere jaren waarbij de affectie werd gemist. Je bent gewend aan een constante aanwezigheid van ‘spanning’ en je weet ook niet beter dan dat het zo hoort ( het voelt ‘veilig’; schijn).

Hoe begripvol je ook bent en hoe graag jij je partner of anderen wilt helpen (reddersrol), niets zal werken om jouw leegte op te vullen, dat is iets wat je zelf behoort te doen. Let wel; als jij hersteld en daarmee dus zelf je leegtes weet te vervullen door juist het gemis aan jezelf te geven, jij je ook niet meer aangetrokken zult voelen tot narcistische mensen. Het gevoel in jou zal namelijk veranderen waardoor er dus ook geen aantrekking meer zal zijn naar individuen die niet goed voor je zijn (ook in vriendschappen). Jij zult je dan aangetrokken voelen tot individuen die dan net zoals jijzelf gezond zijn. Je zult leren jezelf te respecteren en te waarderen, zonder dat je daar ‘iets’ voor hoeft te doen, je zult merken dat je anders zult gaan leven en dat de dingen die jij destijds zo belangrijk vond (om je leegte op te vullen) minder belangrijk voor je zullen zijn. Je zult ervaren dat je prima alleen kunt zijn en prima voor jezelf kunt zorgen. Sterker nog, je zult ervaren dat je het fijn vindt om tijd met jezelf door te brengen en aandacht aan jezelf te besteden.

Is het mogelijk om nu per direct de ongezonde relatie te verbreken? Er kunnen talloze redenen zijn dat dit niet direct kan, maar het allerbelangrijkste is dat jij je nu gaat realiseren hoe het werkelijk in elkaar zit en dat je de verbanden kunt leggen met je verleden. Dat is een prima begin. Hoe langer jij erover nadenkt, hoe meer verbanden jij legt des te meer emotioneel afstand je zult nemen met als gevolg dat je er klaar voor bent om er afscheid van te nemen. Onthoud 1 ding heel goed. Het is geen aantrekking en ook geen liefde wat je voor hem voelt, het is het tekort aan liefde, aandacht, waardering en erkenning van je opvoeder(s). Ja, de kans is aanwezig en zeker als je al voor een lange periode een relatie hebt dat je ‘last’ zult krijgen van ontwenningsverschijnselen (het verbreken van de band met je opvoeder(s) eigenlijk), echter zal dit voor een korte duur zijn. Je zult er versteld van zijn dat het je zo weinig moeite heeft gekost om afscheid te nemen (echt). Het enige waar jij na het verbreken van de relatie hinder in zult ervaren is met jezelf, je gevoelens en daarmee je leegtes (waarbij je momenten zult hebben dat je denkt dat de relatie ‘zo slecht nog niet was’, nee het is weer die leegte die dan spreekt). Het vraagt tijd om jezelf te (her)vinden en dit is mogelijk, zolang jij er maar voor open staat.

Noot; in dit artikel wordt de narcistische persoon aangeduid als man. Hier is bewust voor gekozen daar uit onderzoek naar voren komt dat narcisme het meest onder mannen voorkomt. Narcisme onder vrouwen is eveneens aanwezig, echter qua percentage minder.

Aanmelden Zoom Psychologie

Aanmelden Artikels

About Author